Đức Mẹ Tà Pao – Địa điểm du lịch kết hợp hành hương nổi tiếng

Tượng Đức Mẹ trên núi Tà Pao (gọi tắt là tượng Đức Mẹ Tà Pao) nằm ở xã Đồng Kho, huyện Tánh Linh, tỉnh Bình Thuận. Tượng Đức Mẹ Tà Pao đúc bằng xi măng trắng cao 3m được đặt ở độ cao khoảng 100 mét so với mặt nước biển. Quần thể công trình tượng đài, lễ đài Đức Mẹ Tà Pao hiện đang là một trong những trung tâm hành hương lớn của người Công giáo Việt Nam.

Tượng Đài Đức Mẹ được đặt trên lưng chừng Ngọn Đồi Tà Pao. Do đó được gọi là Tượng Đài Đức Mẹ Tà Pao, nếu hiểu theo ngôn ngữ K’Ho vùng Lâm Đồng và Bình Thuận (vốn có quan hệ thân thiết với dân tộc Chăm) “Tà Pao” có thể có nghĩa là “Một giấc mơ đẹp” (“Tà”: đẹp cái đẹp linh thiêng; “Pao”: giấc mơ); còn nếu được viết “Tàm Pao” có nghĩa là “Suối mơ”. Tà Pao tiếng dân tộc K’Ho còn có nghĩa là Núi Pao. Bình Thuận có đến ngũ Tà : Tà Pao, Tà Mon, Tà Lễ, Tà Zon, Tà Pứa.

Từ bao đời, Tà Pao là một vùng đèo heo hút gió, thưa thớt dân cư. Tà Pao cuốn hút khách hành hương bởi nơi đây vẫn còn mang đậm nét hoang sơ đại ngàn. Các Trung tâm hành hương Đức Mẹ đã hiện diện ở nhiều nơi trên dải đất hình chữ S như La Vang (Quảng Trị), Trà Kiệu (Đà Nẵng), Bãi Dâu (Bà Rịa – Vũng Tàu), Fatima Bình Triệu (Sài gòn).

Đức Mẹ Tà Pao cho thấy thêm về lòng sùng kính Đức Mẹ của các tín đồ Công Giáo Việt Nam. Khung cảnh địa thế Tà Pao ngày nay hài hòa với núi rừng, sông nước, ruộng nương, Đức Mẹ đứng trên ngọn núi cao nhìn xuống dòng sông La Ngà lặng lờ xuôi chảy, bồi đắp phù sa cho các cánh đồng.

Về mặt hành chánh, năm 1959, vùng Núi Tà Pao, thuộc quận Tánh Linh tỉnh Bình Tuy. Tỉnh Bình Tuy bao gồm toàn bộ vùng Hàm Tân – Lagi hiện nay và hai quận Tánh Linh và quận Hoài Đức. Sau năm 1975, Tà Pao thuộc xã Đồng Kho, huyện Tánh Linh, tỉnh Bình Thuận.

Về mặt tôn giáo, Tà Pao lúc đó (thời điểm năm 1959) thuộc Giáo xứ Huy Khiêm, Giáo phận Nha Trang. Từ ngày 30 tháng 01 năm 1975, Giáo phận Phan Thiết được thành lập, Tà Pao thuộc về Giáo xứ Đức Tân.  Đến nay, Tà Pao là trung tâm hành hương trực thuộc Tòa Giám mục Phan Thiết.

Thánh tượng Đức Mẹ Tà Pao là một trong năm thánh tượng Đức Mẹ được đặt rải rác từ Miền Trung vào Miền Nam và cao nguyên Trung phần vào năm 1959.

Ngày 29 tháng 9 năm 1999, lễ các Tổng lãnh thiên thần, một số giáo dân vùng Phương Lâm và phụ cận, sau đó là các vùng Dốc Mơ, Gia Kiệm, Hố Nai, rồi Sài Gòn… tuôn đổ về vùng giáp ranh giữa Phương Lâm và Tánh Linh với ước muốn được tận mắt chứng kiến hiện tượng lạ như lời kể của ba em học sinh ở Phương Lâm trước đó. Các em cho rằng đã thấy Đức Mẹ hiện ra và bay về phía bên kia núi.

Kể từ đầu năm 2000, nhiều đoàn người đổ xô về núi Tà Pao để hành hương. Từ đó đến nay, nhiều người Công giáo đã tường thuật lại nhiều câu chuyện lạ và ơn lạ xung quanh bức tượng Đức Mẹ Tà Pao.

Hiện nay, tượng Đức Mẹ Tà Pao và khu vực khuôn viên đã được chính quyền tỉnh Bình Thuận cho phép Tòa Giám mục Phan Thiết tiến hành trùng tu với hai hạng mục: Xây dựng lễ đài và xây dựng bậc cấp để lên núi. Lễ đài được xây dựng trên nền cũ với diện tích 200m² còn bậc cấp được xây mới dài 250m, rộng 2m, trên 400 bậc, nhằm mục đích phục vụ khách hành hương thuận tiện khi lên núi viếng Đức Mẹ. Công trình được khánh thành vào ngày 13 tháng 5 năm 2007 (ngày 13 hàng tháng vẫn thường có thánh lễ do Giám mục giáo phận Phan Thiết cử hành trên núi hoặc dưới chân núi) và chính thức có tên gọi Trung tâm Hành hương Đức Mẹ Tà Pao.

Năm 2009, Giáo phận Phan Thiết tổ chức “Năm Thánh Đức Mẹ Tà Pao” để kỉ niệm 50 năm khánh thành bức tượng. Sự kiện này thu hút rất đông khách hành hương đến khu vực này mỗi tháng.