Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương – Nơi thờ cúng các vị vua Hùng

Miếu Hùng Vương trong văn hóa Việt Nam là nơi thờ cúng bài vị Vua Hùng có công dựng nước, nhưng tại Bình Thuận, miếu Hùng Vương còn thờ các bậc tiền nhân có công giữ nước và anh hùng liệt sĩ.

Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương là một loại hình tín ngưỡng dân gian được lưu truyền lâu đời ở Việt Nam, chủ yếu được thực hiện ở các di tích thờ các nhân vật liên quan đến thời Hùng Vương tiêu biểu như Thần Nông, Vua Hùng, Lạc Long Quân, Âu Cơ, Sơn Tinh, Cao Sơn, Quý Minh. Loại tín ngưỡng này đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Việt Nam ghi danh vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia (đợt 1) và UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Ngày 6/12/2012, tại kỳ họp lần thứ 7 Ủy ban liên chính phủ về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể đang diễn ra ở Paris (Pháp), Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) đã chính thức thông qua quyết định ghi danh Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Việt Nam là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương không phải một tôn giáo mà chính là biểu trưng của lòng thành kính, sự biết ơn- tri ân công đức các Vua Hùng là những người có công dựng nước Văn Lang.

Theo số liệu của Sở VH,TT&DL Bình Thuận hiện có ba miếu thờ Hùng Vương và những bậc tiền nhân có công giữ nước và Bác Hồ đều thuộc huyện Tuy Phong, sau năm 1975 còn lập thêm bàn thờ anh hùng liệt sĩ của quê hương qua các cuộc chiến tranh chống ngoại xâm.

Tổ miếu Hùng Vương lâu đời nhất của Bình Thuận là Miếu quốc tổ Hùng Vương tọa lạc tại khu phố Giang Hải 3, thị trấn Phan Rí Cửa, được dựng nên vào đầu thế kỷ XIX. Năm 1958, các đình làng của 12 làng gồm: Xuân Giang, Thanh Giang, Trường Thủy, Hải Bình, Cam Lâm, Thanh Hải, Tăng Lộc, Thủy Tựu, Ngân Giang, Cam Hải, Thanh Tu, Hải Tân được dồn về một điểm tại đình làng Cam Hải.

Hiện nay, tại Miếu quốc tổ Hùng Vương thị trấn Phan Rí Cửa còn bảo lưu nhiều di vật cổ xưa có giá trị như: 3 đại hồng chung, 5 hương án, 6 hoành phi, 6 bài vị, 1 bảng gỗ khắc chữ Hán Nôm, 1 lỗ bộ, 1 lư hương rất lớn được đan bằng tre mạ nhũ vàng. Trong đó có 2 hương án được làm dưới thời vua Tự Đức năm thứ 2 (1849) và năm thứ 32 (1879).

Tại xã Chí Công, hội Phước Nghĩa xây dựng miếu Thanh Minh từ năm 1945. Trong những năm chiến tranh, nhiều liệt sĩ được các thành viên của hội Phước Nghĩa chôn cất tử tế khi đơn vị không lấy được thi thể, và lập bàn thờ ngày đêm hương khói; nhiều gia đình có con em hy sinh cũng đặt bài vị thờ liệt sĩ tại đây để tránh sự truy bức.

Hiện nay bàn thờ các liệt sĩ vẫn ấm cúng hương khói ngày đêm. Sau ngày đất nước hoàn toàn giải phóng, gian giữa miếu được đặt bàn thờ Quốc Tổ Hùng Vương, những tiền nhân có công giữ nước và Chủ tịch Hồ Chí Minh. Ngày nay, dân địa phương còn gọi là miếu Hùng Vương.

Còn lại, trong miếu thờ Quốc Tổ tại xã Hòa Minh xây dựng sau năm 1975, ngoài gian thờ các vua Hùng, còn thờ các bậc tiên liệt của làng và những người con của quê hương đã anh dũng hy sinh vì sự nghiệp bảo vệ tổ quốc.

Suốt hơn 60 năm qua, vào ngày Quốc Tổ 10/3 âm lịch hàng năm, tại các Tổ miếu Hùng Vương ở đây đều tổ chức lễ rất trang trọng.

Những lễ vật dâng lên các bậc tiền nhân không chỉ được tạo nên bởi những nguyên vật liệu tinh túy, mà còn chứa đựng tấm lòng thành kính, tri ân của những người con Bình Thuận đối với tổ tiên.